Lượng mưa trong 2 ngày 15-16/10 ở TP Vinh đạt 950 mm, lớn nhất 30 năm qua khiến các trạm bơm, hệ thống mương thoát nước không thể đáp ứng, gây ngập nặng.

Lực lượng quân đội dùng thuyền di chuyển trên đường Nguyễn Thị Minh Khai để giúp dân trong ngày 16/10.

Lực lượng quân đội dùng thuyền di chuyển trên đường Nguyễn Thị Minh Khai để giúp dân trong ngày 16/10.

Theo ông Hoàng Hồng Khanh, giám đốc Công ty quản lý và phát triển hạ tầng đô thị TP Vinh, có nhiều nguyên nhân dẫn đến ngập nặng, trong đó "mưa quá lớn" là nguyên nhân chính khiến hệ thống trạm bơm, kênh mương thoát nước không thể đáp ứng. "Thành phố có 3 trạm bơm chính và 1 trạm bơm phụ nếu hoạt động hết công suất đạt 100.000 m3/h. Tuy nhiên với lượng mưa 2 ngày 15-16/10 đạt 950 mm đã vượt quá năng lực của các trạm bơm này", ông Khanh nói.

Việc nước dâng nhanh hơn khả năng tiêu thoát của các trạm bơm khiến xảy ra một sự cố hy hữu. Trưa 16/10, toàn bộ 6 tổ máy và phòng điều hành trạm bơm Bến Thủy cùng trạm biến áp cung cấp điện đứng trước nguy cơ bị ngập nước. Điện lực TP Vinh đã cắt điện khu vực này suốt 7 giờ để đảm bảo an toàn.

"Trạm bơm Bến Thủy có công suất 20.000 m3/h, phục vụ tiêu úng cho phường Trường Thi, Bến Thủy và một phần phường Hưng Dũng. Nếu không bị gián đoạn thì khoảng 140.000 m3 nước đã được bơm, giúp giảm một phần tình trạng ngập" ông Khanh nói.

Ông Hoàng Hồng Khanh, Giám đốc công ty quản lý và phát triển hạ tầng đô thị TP Vinh. Ảnh: Nguyễn Hải.

Ông Hoàng Hồng Khanh, Giám đốc công ty quản lý và phát triển hạ tầng đô thị TP Vinh. Ảnh: Nguyễn Hải.

Toàn TP Vinh có gần 235.000m kênh mương các loại, có khẩu độ từ 0,6m đến hơn 2m. Bình quân mỗi năm thành phố chi 3 tỷ đồng để phục vụ việc nạo vét. Tuy nhiên giám đốc công ty quản lý và phát triển hạ tầng đô thị cho rằng kinh phí này quá ít để đáp ứng nhu cầu vì vậy cũng là yếu tố góp phần gây ngập.

"Để nạo vét được toàn bộ hệ thống kênh mương thì phải có kinh phí khoảng 20 tỷ đồng mỗi năm. Vì kinh phí ít nên có những đoạn mương trong nhiều năm không được vét, kết hợp với việc xuống cấp, rễ cây chắn ngang mương, bị người dân xâm lấn khiến nước khó tiêu", ông Khanh thông tin.

Một nguyên nhân sâu xa khác là quá trình đô thị hóa. Nếu trước đây trên địa bàn thành phố còn có nhiều ao đầm, khu đất trống có tác dụng như những "hồ điều hòa tự nhiên", hiện nay đã không còn. "Nước mưa xuống sẽ lập tức đổ dồn ra kênh, mương và đường giao thông khiến nước dâng lên nhanh, gây ngập nặng", giám đốc Công ty quản lý và phát triển hạ tầng đô thị TP Vinh nhận định.

Trạm bơm Bến Thủy ngưng hoạt động 7 giờ do không có điện lưới. Ảnh: Nguyễn Hải.

Trạm bơm Bến Thủy ngưng hoạt động 7 giờ do không có điện lưới. Ảnh: Nguyễn Hải.

Chung quan điểm này, ông Lê Sỹ Chiến, Phó chủ tịch UBND TP Vinh cho rằng, mưa cực đoan với lưu lượng quá lớn khiến hệ thống máy bơm, mương thoát nước không thể đáp ứng.

"Thành phố đề xuất với tỉnh để hỗ trợ kinh phí mở rộng ao chứa trạm bơm, nâng công suất các trạm bơm, nền trạm, mở thêm một số cửa thoát nước tự nhiên tại các trạm và mua máy phát điện dự phòng là những giải pháp nhằm khắc phục tình trạng ngập nếu còn xảy ra tình trạng mưa lớn như vừa qua", ông Chiến nói và cho rằng dù bị ngập nhưng sau khi mưa ngớt thì nước cũng rút rất nhanh trong ngày.

Theo đài khí tượng thủy văn Bắc Trung Bộ, ảnh hưởng của không khí lạnh kết hợp với nhiễu động trong đới gió Đông trên cao nên ở Bắc Trung Bộ từ 15/10 có mưa. Tại TP Vinh trong ngày 15/10 lượng mưa đo được 250 mm.

Sang ngày 16/10, có mưa với lượng lớn hơn. Từ 8-9h ngày 16/10 lượng mưa đo được là 80 mm, từ 9-12h đo được 168 mm khiến các tuyến đường đều ngập từ nửa mét tới một mét, cục bộ có nơi ngập gần 2m. Trưa cùng ngày nhiều khu dân cư ngập hoặc nước tràn vào nhà, trong đó tại khối 13 và 15 phường Bến Thủy có nhà bị nước ngập gần 2m...

"Lượng mưa trong ngày 16/10 đạt 700 mm. Nếu tính cùng kỳ tháng 10 hàng năm thì từ năm 1989 tới nay mới xảy đợt mưa lớn như vậy", cán bộ đài khí tượng thủy văn Bắc Trung Bộ nói.

Nguyễn Hải / VnExpress