Với cơ chế bù chéo trong giá điện, người dùng điện sinh hoạt có thể bị thiệt một chút nhưng bù lại nền kinh tế đất nước phát triển.

Theo quyết định điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân và quy định giá bán điện được Bộ trưởng Bộ Công thương ký ngày 20/3, giá bán lẻ điện sinh hoạt được chia làm 6 bậc thang với mức cao nhất là 2.927 đồng/kWh.

Cụ thể, giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1 (0 - 50kWh) là 1.678 đồng/kWh, bậc 2 (51 - 100kWh) là 1.734 đồng/kWh, bậc 3 (101 - 200kWh) là 2.014 đồng/kWh, bậc 4 (201 - 300kWh) là 2.536 đồng/kWh, bậc 5 (301- 400kWh) là 2.834 đồng/kWh, bậc 6 (401kWh trở lên) là 2.927 đồng/kWh.

Giá bán lẻ điện cho các ngành sản xuất được chia theo giờ (bình thường, thấp điểm và cao điểm) và cấp điện áp dưới 6kV, 22kV và 110kV. Mức giá bán lẻ cao nhất cho ngành sản xuất, điện áp dưới 6kV giờ cao điểm là 3.076 đồng/kWh, thấp nhất là 970 đồng/kWh vào giờ thấp điểm với cấp điện áp từ 110kV trở lên.

Với quyết định ngày 20/3, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh tăng lên mức 1.864,44 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế VAT). Với thời gian áp dụng từ ngày 20/3/2019, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh tăng tương đương so với giá cũ là 8,36%.

Chỉ ra thực tế giá điện sinh hoạt đang phải gánh bù chéo cho điện sản xuất, GS.VS.TSKH Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam, cho rằng, cách làm này được áp dụng ở rất nhiều nước, kể cả các nước công nghiệp phát triển bởi về phương diện quản lý vĩ mô, Nhà nước phải tính toán để sản phẩm công nghiệp có tính cạnh tranh cao, không những ở trong nước mà cả trên thị trường quốc tế.

"Hầu như tất cả các nước công nghiệp phát triển đều có chính sách trợ giá, hay bù chéo từ giá điện sinh hoạt sang giá điện sản xuất, đặc biệt là ở nước có hàng hóa công nghiệp cạnh tranh càng khốc liệt trên thị trường thế giới.

Đây là chuyện quản lý vĩ mô của Nhà nước. Người dân trong nước, những người dùng điện sinh hoạt có thể bị thiệt một chút nhưng lợi ích của sự phát triển kinh tế có được sẽ bù đắp lại những cái thiệt ấy", GS.VS.TSKH Trần Đình Long giải thích.

Giá bán lẻ điện cho các ngành sản xuất từ ngày 20/3/2019.

Giá bán lẻ điện cho các ngành sản xuất từ ngày 20/3/2019.

Nhấn mạnh rằng nước nào muốn hàng hóa cạnh tranh thì những chi phí cho sản xuất, trong đó những chi phí về giá điện, phải được ưu tiên, Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam cũng lưu ý, việc bù chéo giữa giá điện sinh hoạt và điện sản xuất ở mức bao nhiêu là hợp lý tùy thuộc vào tính toán của từng nhà nước.

"Mỗi quốc gia có đều có cơ quan chuyên môn để nghiên cứu chi tiết, tính toán xem tương quan giữa giá điện sinh hoạt với giá điện sản xuất và từng ngành sản xuất ở mức bao nhiêu là thích hợp. Với Việt Nam, trong bối cảnh phát triển, thu nhập bình quân đầu người như hiện nay thì cần cân nhắc mức bù chéo là bao nhiêu", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Minh Duệ, Ủy viên thường trực Ban chấp hành Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho biết, giá điện tăng 8,36% từ ngày 20/3 là mức tăng giá bán lẻ điện bình quân cho cả sản xuất, sinh hoạt và dịch vụ, không riêng gì lĩnh vực nào. Tuy nhiên, câu hỏi mà ngành điện chưa trả lời, đó là: trong mức tăng bình quân ấy, tỷ lệ tăng của mỗi lĩnh vực là bao nhiêu? Tương quan giữa các mức tăng ấy như thế nào?

"Nếu giá điện sản xuất tăng lên thì chi phí điện trong giá thành sản phẩm cũng tăng lên. Người sản xuất có thể giải quyết bài toán ấy bằng cách tăng giá bán sản phẩm lên để bù đắp cho chi phí điện tăng lên. Tương tự, dịch vụ cũng thế.

Tuy nhiên, khi giá điện sinh hoạt tăng lên người dân không có cách nào khác ngoài việc phải cố hết sức để trả tiền điện tăng hoặc giảm tiêu thụ điện. Nhưng thời tiết nắng nóng, làm sao người dân có thể không dùng quạt, điều hòa?", ông nói. 

Ở góc độ chuyên gia kinh tế, TS Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), cho rằng cần bỏ cơ chế bù chéo với ngành sản xuất tiêu tốn nhiều năng lượng như sắt, thép, ximăng.

Cụ thể, tại tọa đàm "Điều chỉnh giá điện, nhìn từ nhiều phía" do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức hồi tháng 3/2019, ông Lực cho biết hiện nay các ngành sản xuất đang được bù giá điện, khi mới chỉ chịu mức giá khoảng 6,8 cent/kWh trong khi giá điện sinh hoạt khoảng 8,7 cent/kWh và các ngành khác là 10 cent/kWh.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp lại tiêu tốn đến 55% tỷ trọng tiêu thụ điện năng. Hiện người tiêu dùng, người dân, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại, dịch vụ đang phải bù một phần nào đó cho các doanh nghiệp công nghiệp như vậy là không công bằng.

Do đó, vị chuyên gia này đề nghị, Chính phủ cần nghiên cứu tiến tới bỏ đi cơ chế bù chéo hiện nay, người tiêu dùng đang phải bù một phần nào đó cho các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.

Chi phí sản xuất kinh doanh tăng thì doanh nghiệp hơn bao giờ hết phải tìm cách giảm thiểu chi phí bằng cách ứng dụng công nghệ, nâng cao ý thức người lao động, tiết kiệm điện; qua đó hạ giá thành sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thành Luân / Đất Việt